ETİK KURUL YÖNERGESİ

Hacettepe Üniversitesi Etik Kurul Yönergesi

BİRİNCİ BÖLÜM

AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR
Amaç
Madde 1 – Bu yönergenin amacı; Hacettepe Üniversitesinde etik ilke ve değerleri yerleştirmek, Üniversite personelinin görevlerini ve hizmeti yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini belirlemek, eğitim ve öğretimde, birimler ve bireyler arası ilişkilerde etik ilkelere uyulmasını sağlamak, mevcut ilke ve kurallar doğrultusunda görüş bildirmek, gerektiğinde yenilerini oluşturmak, akademik çevrelerde etik ilkeler konusunda farkındalığı artırmak ve bunların uygulamalarına ait ilkeleri saptamak amacıyla kurulan Üniversite Etik Kurulu’nun yapısı, görevleri ile çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Yönerge; Hacettepe Üniversitesi personelinin görevlerini ve hizmeti yürütürken uymaları gereken etik davranış ilke ve kuralları ile Üniversite Etik Kurulu’nun yapısını, görevlerini ve çalışma biçimini, başvuru ve etik değerlendirme süreçlerine ilişkin konuları kapsar.
Dayanak
Madde 3 – Bu Yönerge; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14. maddesi ile 26 Aralık 2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” ne dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 – Bu Yönergede geçen,
Başkan              : Hacettepe Üniversitesi Üniversite Etik Kurulu Başkanı’nı,
Birim                  : Hacettepe Üniversitesine bağlı bütün akademik ve idari birimleri,
Kurul                  : Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulu’nu,
Personel            : Hacettepe Üniversitesinde görev yapan personeli,
Rektör                : Hacettepe Üniversitesi Rektörü’nü,
Senato               : Hacettepe Üniversitesi Senatosu’nu,
Üniversite           : Hacettepe Üniversitesi’ni,
Üye                     : Hacettepe Üniversitesi Üniversite Etik Kurulu üyesini,
Yönetici             : Rektör, rektör yardımcıları, dekan ve dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdürleri ve yardımcıları, başhekimler ve yardımcıları, merkez müdürü ve yardımcılarını, bölüm başkanları ve anabilim dalı başkanlarını, Genel Sekreter, genel sekreter yardımcıları, daire başkanları, Hukuk Müşaviri, fakülte/yüksekokul/enstitü/konservatuvar sekreterlerini,
Yönetim Kurulu   : Hacettepe Üniversitesi Yönetim Kurulu’nu ifade eder.


                                                        İKİNCİ BÖLÜM

                                            Temel Etik Değerleri ve İlkeleri

Üniversitenin Temel Etik Değerleri
Madde 5 – Üniversite; tüm üyelerinin bireysel onurunu ve kimliğini, mesleki saygınlığını tanır. Eğitim-öğretim, hizmet ve toplumla ilişkilerde üniversite yaşamının ve akademik faaliyetin evrensel etik ilkelerinin en vazgeçilmez değerler zinciri olduğuna inanır. Dürüstlük, insan onuruna, emeğine ve insan haklarına saygı, adalet, akademik özgürlük, sorumluluk, güvenilirlik, bilimsel kuşkuculuk, eleştirel bakış, yeni kavramlara açık olma, koruma ve çevreye duyarlılık bu ilkelerin temelini oluşturur.
Bilimsel araştırmalarda bilimsel disipline bağlılık, tarafsızlık, yaşam ve çevreye saygı, zarar vermeme, olası zarar ve riskler konusunda tüm ilgilileri bilgilendirme, araştırmalara özgür irade ile katılma, insan ve topluma karşı sorumluluk gibi etik ilkelere uyum esastır.
Eğitimde; öğretim elemanları profesyonellik, sorumluluk, adalet, eşitlik ilkeleri çerçevesinde etkili ve güvenli bir eğitim ortamı sağlamak, tarafsız ve nesnel değerlendirme yapmak durumundadır.
Yerleşke yaşamında; yönetimde, yönetilmede, bireylerin ve ürünlerin değerlendirilmesinde, sınavlar, jüri üyelikleri, performans ve başvuruların değerlendirilmesinde, hakemlik ve editörlükler gibi bireysel ve kurumsal ilişkilerin yürütülmesinde, Üniversitenin temsil edildiği her ortamda ve kamuya açık diğer hizmet ve etkinliklerin yerine getirilmesinde tüm personel temel etik ilke ve kurallarını benimser.
Etik İlkeleri
Madde 6 - Hacettepe Üniversitesi personeli, eğitim - öğretim, hizmet faaliyetlerinde, birimler ve kişiler arası ilişkilerinde, genel etik, yönetim etiği ve akademik etik ilke ve kurallarına uyarlar.
1) Genel Etik İlkeleri;
a) İnsana saygı, insan hak ve özgürlüklerine saygı temel prensip kabul edilir.
b) Dil, köken, renk, bedensel özellikler, cinsiyet, cinsel yönelim, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri özellikleri nedeniyle kişiler arasında ayırım yapılmaz. Farklılıklara hoşgörü ile yaklaşılır.
c) Dürüstlük, doğruluk ve açıklık esastır.
d) Üniversitede her konunun özgürce tartışılmasına özen gösterilir.
e) Üniversitedeki her personel görevlerini hak ve sorumluluklarının bilinci içerisinde yapar.
f) Görev ve sorumluluklar sevgi, saygı, nezaket ve dayanışma içinde yerine getirilir.
g) Görevin kendine özgü amaçlarına uygun olarak işin kaliteli yapılmasına, bütün faaliyetlerde, tutum ve davranışlarda üniversitenin saygınlığının korunmasına çalışılır.
h) Çevreye ve topluma karşı duyarlılık gösterilir, alınan kararlarda ve yapılan işlerde insanlık yararı göz önünde tutulur.
i) Üniversitenin olanakları kişisel çıkarlar için kullanılmaz.
2) Yönetim Etik İlkeleri;
a) Yönetimde, birlikte yönetim anlayışına göre hareket edilir. Görev ve sorumluluklar dayanışma içinde paylaşılır. Çalışanların karar alma sürecine katılımlarının sağlanmasına önem verilir.
b) Yasa ve yönetmeliklerde belirtilen hükümlerin dışında personel arasında ayırım yapılmaz.
c) Öğretim elemanlarının yönetimle ilgili konularda ve uygulamalarda, katıldıkları kurullarda ve toplantılarda ceza korkusu duymadan görüşlerini özgürce belirtmeleri saygıyla karşılanır.
d) Nüfuz ve güç kullanma, özlük haklarını engelleme gibi baskı yöntemleri uygulanmaz.
e) Üniversitenin bütün kurul ve komisyon toplantılarında alınan kararlara önem verilir ve bu kararlar uygulamaya konulur.
f) Bilimsel faaliyetler desteklenerek özendirilir, akademik liyakate, deneyim ve emeğe saygı gösterilir.
g) Üniversiteye eleman alımlarında, elemanların yükseltilme ve atamalarında yasal sınırların dışına çıkılmaz.
h) Öğretim elemanlarının ve diğer personelin kurum içi veya kurum dışı görevlendirilmelerinde, ders dağılımlarında eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine göre hareket edilir.
i) Öğretim elemanları, çalışanlar ve öğrencilere hiçbir çıkar doğrultusunda yönlendirme yapılmaz, yasalarca verilmeyen görevleri yapmaları için zorlamada bulunulmaz.
3) Akademik Etik İlkeleri;
a) Öğretim elemanları araştırmalarında bilimsel anlayış ve ölçütlere titizlikle uyarlar.
b) Bir çalışmada, o çalışmaya gerçekten katkıda bulunmuş olan akademik personelin ismi yazılır.
c) Öğretim elemanları açıklanmış olan saatlerde derslerini, içeriklerine uygun olarak işlerler.
d) Öğretim elemanları danışmanlık görevlerini öğrenciler arasında ayırım yapmadan titizlikle yerine getirirler. Öğrencilerin problemlerinin çözümüne katkıda bulunurlar.
e) Öğrenciye değer verilir, öğrencilerin farklı görüş, düşünce ve önerileri saygıyla karşılanır.
f) Not takdirinde ve değerlendirmelerde öğrenciler arasında hiçbir ayırım yapılmaz.
g) Ders kitapları ve yardımcı araç gereçlerin alımı konusunda öğrencilere zorlama yapılmaz.

 

                                                               ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

                                   Kurulun Oluşumu, Çalışma Esasları ve Başvuru Biçimleri

Kurulun Oluşumu
Madde 7 –   Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulu Senato tarafından seçilen, Üniversitenin fen ve mühendislik, sağlık, güzel sanatlar, sosyal ve beşeri bilim alanlarının her birinden ikişer öğretim üyesi, Hukuk Fakültesi’nden ve HÜKSAM (Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi)’dan birer öğretim üyesi ve üniversitenin etikle ilgili akademik birimlerinden veya etik uzmanlarından bir öğretim üyesi ile Rektör tarafından görevlendirilen Hukuk Müşavirliğinde görevli bir avukat olmak üzere on iki üyeden oluşur. Ayrıca Etik Kurulda taraflardan birinin idari personel olduğu başvuruların görüşüldüğü toplantılara katılmak üzere en az lisans mezunu olan ve en az on (10) yıldır Üniversitede görev yapan bir idari personel temsilcisi seçilir. Etik Kurul üyeliğine, idari veya adli ceza almamış ve Üniversitede tam zamanlı çalışan, yöneticilik görevi bulunmayan personel aday olabilir.  Etik Kurul üyelikleri ve idari personel temsilciliği için adaylar, Rektörlükçe adaylık duyurusunun yapılmasından itibaren 5 (beş) iş günü içerisinde başvurularını Rektörlüğe yaparlar ve başvuru işlemlerinin bitiminden sonraki ilk Senato toplantısında adaylar arasından seçim yapılır. Boş üyelik için yeterli sayıda aday başvurusu olmadığında ilgili üyeler, her bir boş kalan üyelik için Rektör tarafından gösterilen birden fazla aday arasından ilk Senato toplantısında seçim yapılır. Seçilen üyeler ve temsilci Rektör tarafından görevlendirilir. Üyelerin görev süresi 3 yıldır. Süresi dolan üyeler aynı yöntemle en çok 1 kez yeniden seçilebilir. Etik Kurul üyeleri ilk toplantıda kendi aralarından bir başkan, bir başkan yardımcısı ve bir raportör seçer. Başkanın profesör ünvanlı olması zorunludur. Başkan görev süresi sona erdiğinde yeniden başkan seçilebilir.

Kurul üyeliğinin sona ermesini gerektiren herhangi bir durumun ortaya çıkması halinde, Başkan durumu Rektörlüğe bildirir.

Herhangi bir nedenle üyelik veya temsilciliğin sona ermesi halinde kalan süre için yukarıda belirtilen yöntemle yeni bir üye/temsilci seçilir.

Kurul Üyeliğini Sona Erdiren Haller
Madde 8 – Ölüm, istifa, emeklilik vb. doğal nedenlerin dışında, aşağıdaki hallerin gerçekleşmesi durumunda üyenin kurul üyeliği sona erer;
a) Bir takvim yılı içinde, izinsiz veya mazeretsiz olarak üç toplantıya katılmaması,
b) Adli ve/veya idari soruşturma neticesinde Etik davranış ilkelerine aykırı davrandığı tespit edilen üyenin kurul üyeliğinin Yönetim Kurulu kararı ile sonlandırılması,
c) Görev süresinin tamamlanması,
d) Üniversiteden ayrılması,
e) Yasal bir nedenle (altı ay ve daha fazla Yurt dışında bulunması, raporlu olması vb.) altı aydan fazla kurul toplantılarına katılmaması,
f) Yöneticilik görevi alması.
Kurulun Görev ve Sorumlukları
Madde 9 –  Kurul;
a) Üniversitenin akademik ve idari birimlerinde eğitim-öğretim ve hizmet faaliyetlerinin yanı sıra Üniversitenin toplumla ilişkilerinde ortaya çıkan Etik sorunlarda, Etik ilke ve kurallar doğrultusunda, yeterli ve inandırıcı kanıtlara dayalı değerlendirme yapar ve görüş bildirir,
b) Kişilerin ve birimlerin yaptıkları iş ve işlemler ile karar ve uygulamalarında etik ilke ve standartlara ilişkin karşılaştıkları sorunlar hakkında yol gösterir,
c) Etik ilke ve kuralların uygulanma yöntemlerini belirler,
d) Üniversite bünyesinde temel alınacak Etik ilkeleri ve politikaları geliştirir,
e) Üniversitede Etik yaşam kültürünün yaygınlaşması, etik duyarlılık kazanılması ve etik değerler ve ilkelere ilişkin farkındalığın oluşturulması için eğitim ve benzeri çalışmalar düzenler,
f) Etik ilkelere aykırılık iddiası ile yapılan başvuruları, konuyla ilgili mevzuat ve etik ilkeler doğrultusunda değerlendirir,
g) Kişilerin ve birimlerin yaptıkları iş ve işlemlerle karar ve uygulamalarında etik ilke ve standartlara ilişkin karşılaştıkları sorunlar hakkında yol gösterir,
h) Gerektiğinde alt komisyonlar oluşturur.
Etik Kurulun Çalışma Biçimi
Madde 10 –  Kurul, başkanın çağrısı üzerine gündemi görüşmek üzere  ayda iki  defa ve salt çoğunluk ile toplanır. Gerektiğinde başkanın çağrısı üzerine olağanüstü toplanabilir. Görüşülecek dosyanın olmaması halinde, toplantı aralığı uzayabilir. Başkanın bulunmadığı oturumlarda kurulun başkanlığını başkan yardımcısı yapar.
Etik Kurul başvurusundaki taraflardan birisinin idari personel olması durumunda başkanın daveti üzerine idari personel temsilcisi toplantıya katılır.
Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır. Üyeler çekimser oy kullanamaz. Oy eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
Kurulda görüşülen tüm konularda gizlilik esastır. Kurula sunulan dosyalardaki bilgi ve belgelerin gizliliği ve güvenliğinin korunmasından kurul ve sekretaryası sorumludur.
Kurul üyeleri, kendileri ve 3. derece dâhil kan ve sıhri (evlilikten dolayı) akrabaları ile ilgili dosyaların görüşülmesi sırasında toplantıya katılmaz ve oy kullanmaz.
Kurulun görüş ve öneri niteliğindeki kararları, ilgili taraflara bildirilmek üzere Rektörlük Makamına, başkan tarafından yazı ile bildirilir.
Kurul inceleme ve değerlendirme sırasında başka kurum ve kuruluşlarla yapması gereken yazışmaları Rektörlük aracılığı ile yapar.
Kurula gönderilmiş tüm belgeler ve dosyalar ile değerlendirme sürecindeki tüm yazışmaların birer örneği ilgili mevzuatın öngördüğü sürece saklanır.
Kurul Sekreteryası
Madde 11 – Kurulun sekreterya hizmetlerini yerine getirmek üzere gerekli personel, araç ve gereç Üniversite Rektörlüğü tarafından sağlanır. Etik Kurulun sekreterya işleri Üniversite Genel Sekreterliği’nce yürütülür.
Başvuruların Kabulü ve İşlem
Madde 12 – Etik Kurul’ca incelenecek konular ve değerlendirilecek başvurular, Kurula Rektör tarafından havale edilir. Başvurunun Kurul kayıtlarına geçtiği tarih, başvuru tarihidir. Başvurular, şikâyete konu olan taraflardan birisi tarafından şahsen ya da posta yoluyla Rektörlük Makamına yazılı olarak yapılır. Başvurularda elektronik ortamdaki başvuru formu kullanılmalıdır. Tebligat adresi, isim ve imza bulunmayan veya sahte tebligat adresi, isim veya imza ile yapılan başvuru formları işleme konulmaz. Eksik başvuru formları tamamlanması için ilgiliye iade edilir.
Yargı organlarınca incelenmekte olan veya karara bağlanmış bulunan uyuşmazlıklarla disiplin ve ceza soruşturması devam eden ya da sonuçlanmış olan uyuşmazlıklar hakkında Kurula başvuru yapılamaz. Etik Kurula başvuru yapıldıktan sonra, yargı organlarına veya disiplin soruşturması yapmaya yetkili birime intikal eden olaylar hakkında görüş bildirilmez. Ancak ilgili yargı organı veya disiplin soruşturması yapmaya yetkili birim tarafından, meselenin kendi görev alanlarına girmediği tespit edilen konular Etik Kurul tarafından değerlendirilir. Etik Kurul tarafından incelenmekte olan uyuşmazlığın yargıya intikal ettirilmesi halinde, taraflar bu durumu derhal Etik Kurul’a bildirmekle yükümlüdür. Daha önce Kurul tarafından incelenmiş ve karara bağlanmış olan şikâyet konusu, yeni kanıtlar olması durumunda bir kereye mahsus olmak üzere yeniden değerlendirilir.
Etik ihlali yapıldığı iddia edilen olayın üzerinden şikâyet tarihi itibariyle iki yıl geçmiş olan şikâyetler incelenmez.
Değerlendirme
Madde 13-  Kurul ilk incelemesini şekil yönünden yapar. Başvuru dosyasında eksiklik belirlenmişse, kurul belirleyeceği süre içerisinde başvuru sahibinden dosyanın tamamlanmasını ister. İlgili taraflar gerekçe göstererek süre uzatma talebinde bulunabilir. Zamanında tamamlanmayan dosyalar işlemden kaldırılır.
Kurul tarafından başvurular yalnızca etik yönden incelenir, değerlendirilir ve karara bağlanır. Kurulun doğrudan cezai yaptırım yetkisi yoktur. Aldığı kararlar Rektörlük Makamına tavsiye niteliğindedir.
Kurul, değerlendirmelerini dosya üzerinden yapar; gerektiğinde ilgili bireylerden yazılı ya da sözlü bilgi alır. Hakkında Etik ihlali başvurusu bulunan personele yazılı veya sözlü savunma yapma hakkı tanınır. Savunma hakkının kendilerine bildirildiği tarihten itibaren mazeret bildirmeden 15 gün içinde yanıt vermeyen bireyler savunma haklarından vazgeçmiş sayılırlar. Bu durumda Kurul eldeki mevcut bilgi ve kanıtlara dayalı olarak bir değerlendirme yapar ve görüş bildirir.
Başkan, Etik Kurulun inceleme ve değerlendirmesine sunulan her dosya için üyelerin görüşleri doğrultusunda, üyeler arasından en az bir raportör görevlendirir. Kurul, gerektiğinde, konu ile ilgili uzmanları da, görüşlerine başvurmak üzere toplantılarına davet edebilir ya da uzmanlardan oluşan bir alt kurul oluşturabilir. Bu uzmanlar ya da alt kurullar, Kurul tarafından kendilerine havale edilen dosya üzerindeki çalışmalarını, belirlenen süre içinde tamamlayarak hazırladıkları raporu, Kurula sunarlar.
Kurul incelemesini en geç üç aylık süre içinde tamamlar. Üç aylık süre, başvurunun kayda alındığı tarihte başlar. Kurul gerekli gördüğü durumlarda bu süreyi uzatabilir.
Başvuru dosyası hakkındaki raportör görüşü ve/veya diğer uzman ya da alt kurul raporları Kurul toplantısında değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alınır. Alınan karar etik yargıların gerekçeleri ile birlikte, sonuç raporu halinde düzenlenerek, toplantıya katılan üyelerin tamamı tarafından imzalanır. Karara karşı oy kullanan üyeler karşı oy gerekçelerini sonuç raporuna eklerler.
Kararlarda, başvuranın adı, soyadı ile şikâyet edilen üniversite personelinin adı, soyadı, görevi, karar tarih ve sayısı ile kararın dayandığı belge ve bilgiler, savunma ve inceleme sonucu ile karara katılan başkan ve üyelerin ad ve imzaları,  varsa gerekçeli karşı oy yazısı/yazıları yer alır.
İnceleme sırasında başvuru konusu olay hakkında yargı yoluna gidildiği ya da disiplin ve/veya ceza soruşturması açıldığı anlaşılırsa inceleme bulunduğu aşamada durdurulur.
Etik Kurul görüş ve öneri niteliğindeki raporunu Rektörlüğe yazılı olarak bildirir. İlgiliyi mağdur etmek amacıyla ve uydurma bir suç isnadı ile yapıldığı veya gerçeğe aykırı beyanları içerdiği sonradan anlaşılan başvurular işlemden kaldırılır. Bu kişi/kişilerin isim ve davranışları, gereği yapılmak üzere Rektörlük Makamına bildirilir.

                                                        DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                                                      Çeşitli ve Son Hükümler

Sorumluluk
Madde 14 – Etik Kurul, danışma kurulu olarak görev yapar. Etik Kurul kararlarının Yasal bağlayıcılık gücü yoktur. Kurul Üyeleri, vermiş olduğu kararlardan dolayı herhangi bir cezai ya da hukuki sorumluluk altına girmez.
Yürürlükten Kaldırma
Madde 15 – Hacettepe Üniversitesi Senatosunun 21.09.2011 tarih ve 2011-91/2 sayılı kararıyla kabul edilen Hacettepe Üniversitesi Akademik Etik Kurul Yönergesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 – Halen Hacettepe Üniversitesi Akademik Etik Kurul Yönergesi hükümleri uyarınca görev yapan Akademik Kurul üyeleri bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kalan üyelik sürelerinde Hacettepe Üniversitesi Etik Kurul üyesi olarak görev yaparlar.
Yürürlük
Madde 16 – Bu Yönerge, Hacettepe Üniversitesi Senatosu tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 17 – Bu esaslar, Hacettepe Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.

 

Hacettepe Üniversitesi
Etik Kurulları ve Komisyonları
06100, Sıhhiye/ Ankara